Altın: ağırlık, ayar ve saf altın
Cumhuriyet altınlarının ağırlıkları Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nün Sorularla Cumhuriyet Altını belgesinden (Soru 3 ve 5) alınmıştır. 22 ayarın 916,6 milyem olduğu ifadesi Darphane'nin Reşad Altın lansmanı metnindedir. 14, 18 ve 22 ayar için 585, 750 ve 916 milyem değerleri British Hallmarking Council'in Guidance on Fineness Description belgesinin 2. sayfasındaki tablodan alınmıştır; ISO 9202'nin güncel baskısındaki tablo doğrulanmış değildir. 24 ayar gram altın için 995 milyem, Darphane'nin Cumhuriyet altını üretiminde kabul ettiği standart külçe saflığıdır (Soru 13). Troy ons, 480 grain × 64,79891 mg = 31,1034768 gram olarak tanımlanır (NIST SP 811).
Saf altın (g) = ağırlık (g) × milyem ÷ 1000
Teorik değer = saf altın (g) × saf altın gram fiyatı
Reşad (Reşat) sikke altınlarının beş çeşidi ve ağırlıkları Darphane'nin 30.07.2026 tarihli Sorularla Cumhuriyet Altını belgesinden (Soru 2 ve 3) alınmıştır; aynı belge tümünün 22 ayar olduğunu belirtir. Reşat altını yalnızca açık hesaplayıcı ve rehberde kullanılır, portföyde otomatik değerlenmez. Birincil kaynağı doğrulanmamış ürünler hesaplayıcılara eklenmez.
Gram altının çeyrek karşılığı ve ons rehberlerinde bir ürünün başka bir ürün cinsinden karşılığı iki şekilde verilir. Ağırlık bazlı karşılık yalnızca brüt (alaşımlı) ağırlıkları karşılaştırır; saf altın bazlı karşılık içerdikleri saf altını karşılaştırır ve değer karşılaştırması buna dayanır. Örneğin 10 gram 24 ayar gram altın ağırlıkça 10 ÷ 1,754 ≈ 5,70, saf altınca 10 × 0,995 ÷ (1,754 × 0,9166) ≈ 6,19 ziynet çeyrek eder. Ara sonuçlar yuvarlanmaz.
Ağırlık bazlı karşılık = kaynak ağırlık (g) ÷ hedef ürünün ağırlığı (g)
Saf altın bazlı karşılık = kaynak saf altın (g) ÷ hedef ürünün saf altını (g)
Altında kullanılan troy ons, günlük ağırlık birimi olan avoirdupois onstan farklıdır: avoirdupois ons 437,5 grain, yani 28,349523125 gramdır (NIST Handbook 44, Ek C). Uluslararası gösterge olan LBMA Gold Price saf troy ons başına ABD doları olarak belirlenir (LBMA, The OTC Guide); rehberler ons veya gram fiyatı göstermez.
Altın fiyatı
Hesaplayıcılar kullanıcının girdiği gram fiyatını esas alır. Otomatik fiyat açıksa gram fiyatı, COMEX vadeli altın (GC=F) verisinin TCMB USD döviz alış kuruyla çarpılıp troy onsa bölünmesiyle bulunan teorik saf altın karşılığıdır. Vadeli kontrat fiyatı spot fiyat, kuyumcu fiyatı veya bir bankanın ilan ettiği gram altın fiyatı değildir. Kullanılan verinin kaynak zamanı ve kur bülteni tarihi sonuçla birlikte gösterilir; kaynak zamanı bilinmiyorsa "fiyat zamanı bilinmiyor" yazılır.
Altın hesaplayıcısında en fazla 5 ürün satırı birlikte hesaplanır: satırların saf altını toplanır ve toplam, saf altın gram fiyatıyla çarpılır. İşçilik isteğe bağlıdır ve gram fiyatı olmadan eklenmez. Gram başına girilen işçilik ürünlerin toplam brüt ağırlığıyla çarpılır; yüzde olarak girilen işçilik teorik değerin o yüzdesidir. Para birimi Türk lirası veya euro seçilebilir; gram fiyatı ve işçilik seçilen para biriminde okunur, kur dönüşümü yapılmaz ve otomatik fiyat yalnızca Türk lirasında kullanılır.
İşçilik (gram başına) = işçilik tutarı × toplam brüt ağırlık (g)
İşçilik (yüzde) = teorik değer × işçilik oranı ÷ 100
İşçilikli değer = teorik değer + işçilik
Döviz kurları
Döviz hesaplayıcıları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın gösterge niteliğindeki kurlarını kullanır (bugünkü bülten: tcmb.gov.tr/kurlar/today.xml; geçmiş: kurlar/YYYYAA/GGAAYYYY.xml). Kurlar 1 birim dövize çevrilir; bültende birimi 100 olan dövizlerde kur 100'e bölünür. Döviz alırken satış, bozdururken alış kuru; havale için döviz, nakit için efektif kur kullanılır. Bir döviz için efektif kur yoksa bu seçenek sonuç vermez.
TCMB'nin açıklamasına göre gösterge kurlar iş günlerinde saat 15.30'da belirlenir; resmî tatil, hafta sonu ve yarım gün çalışılan günlerde belirlenmez. Bayram ve arife tarihleri Diyanet dini günler listesinden alınır (2025–2027 kapsanır). Beklenen bülten yayımlanmadıysa son bülten "gecikmeli" etiketiyle gösterilir; TCMB'ye ulaşılamazsa başka bir kaynağa geçilmez ve kuru kendiniz girmeniz istenir. Otomatik kur kapalıyken kuru her zaman kendiniz girersiniz.
BES devlet katkısı
BES hesaplayıcıları devlet katkısını %20 oranıyla hesaplar (01.01.2026 itibarıyla; 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 07.01.2026, 33130), 4632 sayılı Kanun ek madde 1). Devlet katkısına esas katkı payları bir takvim yılında yıllık toplam brüt asgari ücreti aşamaz (Devlet Katkısı Yönetmeliği m. 8); 2026 için bu limit ÇSGB'nin tablosundaki brüt asgari ücretin 12 katıdır. Hak ediş oranları (%15, %35, %60; emeklilik, vefat ve maluliyette %100) Yönetmelik m. 15'ten alınmıştır. Oran ve limit her yıl gözden geçirilir; yeni yıl değeri girilmediyse sayfa uyarı gösterir. Birikim tahmini getiri varsayımına, aylık sonda katkıya ve sabit limite dayanır; fon giderleri ve vergi dahil değildir.
BES iptal ve hak ediş
İrat = (kendi birikimi + hak edilen devlet katkısı) − ödenen katkı payları − devlet katkısı anaparasının hak edilen kısmı
Net tutar = kendi birikimi + hak edilen devlet katkısı − irat × stopaj oranı
BES iptal ve hak ediş hesaplayıcısı girdiğiniz bakiyeleri kullanır. Emeklilik hakkı, sisteme girişten itibaren en az 10 yıl sistemde kalıp 56 yaşını tamamlamakla kazanılır (4632 sayılı Kanun m. 6); hak ediş süresi devlet katkısının başladığı 1 Ocak 2013'ten itibaren sayılır (Kanun ek m. 1). İrat tanımı GVK m. 75'ten, stopaj oranları (%15, %10, %5) GVK m. 94/1-16 ve 2012/3571 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'ndan (29.08.2012 itibarıyla) alınmıştır. Süre ay bazında sayılır; ertelenmiş giriş aidatı ve diğer çıkış kesintileri dahil değildir.
Bileşik faiz
Bakiye her faiz döneminde (1 + yıllık oran ÷ dönem sayısı) ile çarpılır; dönem başına ek katkı dönem sonunda eklenir. Hesap ondalık sayılarla dönem dönem yapılır; vergi, masraf ve enflasyon dahil değildir.
Mevduat faizi
Brüt faiz = anapara × yıllık brüt oran × gün ÷ 365; stopaj = brüt faiz × stopaj oranı; net faiz = brüt faiz − stopaj. Yıl 365 gün sayılır, tutarlar kuruşa yuvarlanır; bankalar farklı gün esası veya yuvarlama uygulayabilir. Faiz oranının varsayılanı yoktur, kullanıcı girer. Stopaj boş bırakılırsa vadeye göre oran uygulanır: 6 aya kadar %17,5, 1 yıla kadar %15, 1 yıldan uzun vadede %10 (09.07.2025 itibarıyla; 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 09.07.2025, 32951); 2006/10731 sayılı BKK eki Karar m. 1/1-(d)-(2); GVK geçici 67). Dilimi takvime bağlı olan 182–184 ve 366 günlük vadelerde oran kullanıcıdan istenir. Net yıllık efektif getiri, mevduatın aynı koşullarla yenilendiği varsayımıyla (1 + net faiz ÷ anapara)365 ÷ gün − 1 olarak hesaplanır.
Temettü
Net temettü = hisse adedi × hisse başı brüt temettü × (1 − stopaj oranı). Varsayılan stopaj oranı %15'tir (22.12.2024 itibarıyla); kaynak: 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 22.12.2024); GİB Menkul Sermaye İradı Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi 2026 (GİB rehberi).
Ortalama maliyet
Alışlarda komisyon maliyete eklenir; satışlarda satılan adedin payına düşen ortalama maliyet düşülür ve fark gerçekleşen kâr/zarar olur. Hesap, Numfolio'nun işlem defteriyle aynı kodu kullanır.
ROI ve yıllık getiri
Geri dönen tutar, son değere elde edilen gelirin eklenmesi ve ödenen giderlerin çıkarılmasıyla bulunur. ROI, net kârın (geri dönen tutar eksi yatırılan tutar) yatırılan tutara bölünmesidir. Süre girilirse yıllık getiri (geri dönen tutar ÷ yatırılan tutar)1 ÷ yıl − 1 ile hesaplanır. Kesirli kuvvetler, doğal logaritma ve üstel fonksiyon serileriyle ondalık (decimal) aritmetikte hesaplanır (yaklaşık 25 anlamlı basamak) ve iki ondalığa yuvarlanarak gösterilir. Geri dönen tutar negatifse yıllık getiri gösterilmez.
CAGR
CAGR = (bitiş değeri ÷ başlangıç değeri)1 ÷ yıl − 1; yıl sayısı kesirli olabilir. Bitiş değeri sıfırsa sonuç −%100 olur. En fazla 50 yıllık tam sürelerde, bulunan oranla her yıl sonundaki değeri gösteren bir tablo verilir; son satır girdiğiniz bitiş değeridir.
Hisse kâr
Toplam maliyet adet × alış fiyatına alış komisyonunun eklenmesiyle, net hasılat adet × satış fiyatından satış komisyonunun çıkarılmasıyla bulunur; vergi öncesi kâr ikisinin farkıdır. İsteğe bağlı vergi oranı yalnızca kâra, basit bir yüzde olarak uygulanır; zararda vergi hesaplanmaz. Maliyete göre getiri net kârın toplam maliyete oranıdır; başabaş satış fiyatı (adet × alış fiyatı + iki komisyon) ÷ adettir.
Ortalama düşürme
Yeni ortalama (mevcut adet × mevcut ortalama + yeni adet × yeni fiyat) ÷ toplam adettir; komisyonsuz ortalama maliyet kuralıyla aynıdır. Hedef ortalama için gereken adet mevcut adet × (mevcut ortalama − hedef) ÷ (hedef − yeni fiyat) ile bulunur; yeni fiyat ile mevcut ortalama arasında olmayan hedef reddedilir. Tablo, hesabı planlanan adedin 0,5, 1, 2 ve 3 katı için tekrarlar.
Sayıların girilişi
Sayılarda virgül ondalık ayırıcıdır ("1,5"); binlik ayırıcı olarak nokta yalnızca virgüllü sayılarda kabul edilir ("1.234,56"). "1.5" gibi tek noktalı yazım ondalık okunur. "1.754" gibi hem binlik hem ondalık olabilen yazımlar reddedilir; ondalık için virgül kullanın. En fazla 8 ondalık basamak kabul edilir; daha hassas bir sayı sessizce yuvarlanmaz, alan hatasıyla reddedilir. Sonuçlar yalnızca gösterimde yuvarlanır, ara hesaplarda yuvarlama yapılmaz.
Bileşik faiz, temettü ve ortalama maliyet gibi genel hesaplayıcılardaki para birimi seçimi yalnızca tutarların birimidir; kur dönüşümü yapılmaz. Türkçe sayfalarda varsayılan birim Türk lirasıdır, diğer dillerdeki sayfalarda o sayfanın pazarındaki birim (İngilizcede ABD doları, Almancada euro) seçili gelir.
Sınırlar
- Hesaplayıcılar gösterge niteliğindedir; alım-satım teklifi, yatırım veya vergi danışmanlığı değildir.
- Kullanıcının girdiği işçilik dışında kuyumcu işçiliği, makas, banka marjı, komisyon ve vergiler (stopaj dışında) dahil değildir.
- Veri kaynakları geçici olarak kullanılamayabilir; bu durumda ilgili sayfa durumu açıkça belirtir.
