CAGR ne demek?
Bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR, compound annual growth rate), bir değerin başlangıç noktasından bitiş noktasına ulaşması için her yıl hangi sabit oranla büyümesi gerektiğini gösterir. Gerçek yatırımlar düzenli büyümez: bir yıl %20 artar, ertesi yıl %5 düşer. CAGR bu iniş çıkışlı yolu tek bir orana çevirir; böylece bir yatırımı, bir portföyü veya bir şirketin cirosunu farklı dönemlerde karşılaştırmak kolaylaşır.
CAGR = (bitiş değeri ÷ başlangıç değeri)1 ÷ yıl − 1
Toplam büyüme = bitiş değeri ÷ başlangıç değeri − 1
Yıl sayısı kesirli olabilir (ör. 2,5 yıl). Hesaplayıcıdaki para birimi yalnızca tutarların birimidir; kur dönüşümü yapılmaz ve oran para biriminden etkilenmez.
Örnek hesap
Bir yatırım 10 yılda 100.000 TL'den 200.000 TL'ye çıkmış olsun:
- Büyüme katsayısı: 200.000 ÷ 100.000 = 2,00×; toplam büyüme %100,00
- CAGR: 21 ÷ 10 − 1 ≈ %7,18
- Bu oranla değer bir yıl sonra yaklaşık 107.177,35 TL, beş yıl sonra 141.421,36 TL olur ve onuncu yılda 200.000 TL'ye ulaşır.
Hesaplayıcıdaki tablo, bulunan oranla her tam yıl sonundaki değeri gösterir. Bu, yatırımın her yıl gerçekte ne yaptığı değil; aynı başlangıç ve bitişe sahip düzgün yoldur. Kesirli bir süre için örnek: 10.000 TL'nin 2,5 yılda 15.000 TL olması yaklaşık %17,61 CAGR demektir.
Basit ortalama neden yanıltır?
Bir yatırımın ilk yıl %50 kazandığını, ikinci yıl %50 kaybettiğini düşünelim. İki yılın getirilerinin basit ortalaması %0'dır; sanki başa baş kalmışsınız gibi görünür. Gerçekte 10.000 TL önce 15.000 TL, sonra 7.500 TL olmuştur. İki yıllık CAGR yaklaşık −%13,40'tır ve elinizdeki parayla örtüşür. Getiriler dalgalandıkça CAGR basit ortalamanın altında kalır; dalgalanma büyüdükçe fark da büyür.
CAGR ve diğer ölçüler
Gelir ve gider boş bırakıldığında CAGR, ROI hesaplayıcısındaki yıllık getiriyle aynı büyüklüktür. Toplam büyüme ise genel yüzde değişimdir ve ne kadar sürede gerçekleştiğini söylemez. Düzenli katkılarla sabit bir oranda ileriye dönük birikim hesaplamak için bileşik faiz hesaplayıcısını kullanın.
Türkiye'de yüksek enflasyon dönemlerinde nominal CAGR yüksek görünebilir. Reel büyümeyi görmek için aynı dönemin enflasyonunu da hesaba katmalısınız: (1 + nominal CAGR) ÷ (1 + yıllık enflasyon) − 1 yaklaşık reel yıllık büyümeyi verir.
CAGR nerede kullanılır?
CAGR, farklı uzunluktaki dönemleri aynı ölçüye indirdiği için karşılaştırmalarda kullanışlıdır. Üç yılda %40 artan bir fon ile yedi yılda %90 artan bir hisseyi toplam yüzdelerle karşılaştırmak yanıltır; ikisinin yıllık bileşik oranlarını karşılaştırmak ise hangisinin yılda ortalama daha hızlı büyüdüğünü gösterir. Aynı yöntem bir şirketin satışlarının, bir şehrin nüfusunun veya bir harcama kaleminin yıllar içindeki büyümesini anlatmak için de kullanılır. Kendi portföyünüzün geçmişini değerlendirirken başlangıç ve bitiş tarihlerini dikkatli seçin: piyasanın dip veya zirve yaptığı bir tarihten başlamak sonucu belirgin biçimde değiştirebilir. Bu yüzden aynı yatırım için birkaç farklı dönemin CAGR'sine bakmak daha sağlıklı bir resim verir.
CAGR'nin sınırları
- Yalnızca başlangıç ve bitiş değerini kullanır. Arada eklenen veya çekilen para büyüme ya da kayıp gibi görünür; düzenli katkılı birikimde gerçek getiriyi olduğundan yüksek veya düşük gösterir.
- Dalgalanmayı gizler. Aynı CAGR'ye sahip iki yatırım çok farklı ve çok farklı riskte yollardan geçmiş olabilir.
- Sonuç nominaldir: girdiğiniz değerlere yansımadıkça enflasyon, vergi ve giderler düşülmez.
- Geçmiş büyüme oranı gelecek için tahmin değildir; bu sayfa yatırım danışmanlığı değildir.
