Bileşik faiz nedir?
Bileşik faizde kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde faiz bu büyümüş tutar üzerinden hesaplanır. Böylece faiz üzerine de faiz işler. Basit faizde ise faiz her dönem yalnızca ilk anaparaya uygulanır. Süre uzadıkça iki yöntem arasındaki fark hızla büyür.
Bakiye = anapara × (1 + yıllık oran ÷ n)n × yıl
Yıllık efektif oran = (1 + yıllık oran ÷ n)n − 1
Burada n, faizin yılda kaç kez anaparaya eklendiğidir: yıllık için 1, 6 aylık için 2, 3 aylık için 4, aylık için 12, günlük için 365.
Örnek hesap
100.000 TL anaparayı yıllık %30 faizle 5 yıl değerlendirdiğinizi düşünelim:
- Yıllık bileşik (faiz yılda bir eklenir): 100.000 × 1,305 = 371.293,00 TL
- Aylık bileşik: 100.000 × (1 + 0,30 ÷ 12)60 ≈ 439.978,97 TL; yıllık efektif oran ≈ %34,49
Aynı yıllık oranda faiz ne kadar sık eklenirse sonuç o kadar yüksek olur. Hesaplayıcıda faiz ekleme sıklığını değiştirerek farkı görebilirsiniz.
Düzenli ek katkı
Hesaplayıcıda her faiz döneminin sonunda bakiyeye eklenecek bir tutar girebilirsiniz. Aylık bileşikte "dönem başına ek katkı" aylık birikim anlamına gelir. Eklenen katkı, bir sonraki dönemden itibaren faiz kazanır. Sonuç tablosu yıllara göre bakiyeyi, toplam ek katkıyı ve toplam faizi ayrı ayrı gösterir.
Nominal oran ile efektif oranı karşılaştırma
Yıllık %30 nominal oran, aylık bileşikte her ay %2,5 uygulanması anlamına gelir. Efektif yıllık oran ise on iki dönemin birlikte oluşturduğu büyümeyi ölçer. İki teklifi karşılaştırırken birinin nominal, diğerinin efektif oranını aynı şey gibi kullanmayın. Önce dönem sayısını eşitleyin, sonra hesaplayıcının gösterdiği efektif oranları karşılaştırın. Faiz dönemi değiştirildiğinde katkı dönemi de değişir: aylık 1.000 TL ile yıllık 1.000 TL aynı tasarruf miktarı değildir.
Faizsiz birikimle karşılaştırma
Anapara 10.000 TL, aylık katkı 1.000 TL ve süre iki yıl olsun. Faiz %0 olduğunda dönem sonunda 10.000 + 24 × 1.000 = 34.000 TL birikir. Bunun 24.000 TL'si yeni katkıdır; faiz kazancı sıfırdır. Aynı girdilerle faiz oranını değiştirdiğinizde toplam katkı aynı kalır, bakiye ve faiz kazancı değişir. Bu kontrol, birikimdeki artışın ne kadarının kendi yatırdığınız para, ne kadarının hesaplanan getiri olduğunu görmenizi sağlar.
Katkının yatırılma zamanı
Bu araç katkıyı dönem sonunda ekler. İlk aylık katkı ilk ayın faizini kazanmaz; ikinci aydan itibaren bakiyenin parçasıdır. Katkıyı dönem başında alan başka bir hesaplayıcının sonucu bu yüzden daha yüksek olabilir. Düzenli ödeme yapmıyorsanız tek bir dönemlik katkı alanı gerçek hareketlerin tamamını temsil etmez. Kesintili ödemelerde her dönemin bakiye ve hareketlerini ayrı bir çizelgede izlemek gerekir. Sonuç tablosu düzenli, eşit tutarlı katkı varsayımı için hazırlanmıştır.
Tabloyu nasıl okumalı?
Yıl sonu bakiyesi, başlangıç anaparasını, o tarihe kadar yapılan katkıları ve hesaplanan faizi içerir. Toplam faiz satırı yalnızca bakiyeden anapara ve ek katkılar çıkarıldıktan sonra kalan tutardır. Birinci ve ikinci yıl satırlarını çıkararak o yılın bakiye artışını bulabilirsiniz; bu farkın tamamını faiz saymayın, o yıldaki ek katkılar da farkın içindedir. Uzun vadeli bir hedef için birkaç farklı oranla ayrı hesap yapın. Sabit oranlı matematiksel sonuç, gelecekte aynı oranı elde edeceğinizin taahhüdü değildir.
Nelere dikkat edilmeli?
- Sonuç brüt nominal büyümedir; mevduat ve fon getirilerinde kesilen stopaj, masraf ve komisyonlar dahil değildir. Tek bir vadeli mevduatın stopaj sonrası net faizini ve vade sonu tutarını mevduat faizi hesaplama sayfasında görebilirsiniz.
- Enflasyon dikkate alınmaz; yüksek enflasyon döneminde nominal büyüme satın alma gücü artışı anlamına gelmeyebilir.
- Faiz oranının süre boyunca sabit kaldığı varsayılır. Gerçek faiz ve getiri oranları zamanla değişir.
- Bu sayfa belirli bir ürünü veya kurumu önermez ve yatırım danışmanlığı değildir.
