Bilezik hesaplama nasıl yapılır?
Bir bileziğin içerdiği altın, ağırlığı ve ayarıyla belirlenir. Ayar, altının saflığını 24 üzerinden; milyem ise binde olarak ifade eder. 22 ayar bilezik 916 milyemdir: her 1 gramında 0,916 gram saf altın vardır. Bileziğin teorik değeri, bu saf altın miktarının saf altın gram fiyatıyla çarpılmasıyla bulunur.
Saf altın (g) = bilezik ağırlığı (g) × milyem ÷ 1000
Teorik değer = saf altın (g) × saf altın gram fiyatı
Örnek: 20 gram 22 ayar bilezik
20 gramlık 22 ayar bir bilezikte 20 × 0,916 = 18,32 gram saf altın bulunur. 24 ayar (995 milyem) gram altın fiyatı 4.000 TL ise saf altın gram fiyatı ≈ 4.020,10 TL olur ve bileziğin teorik değeri 18,32 × 4.020,10 ≈ 73.648,24 TL eder. Aynı ağırlıkta 14 ayar bir takıda ise 20 × 0,585 = 11,70 gram saf altın vardır.
22, 18 ve 14 ayar karşılaştırması
| Ayar | Milyem | 10 gramdaki saf altın |
|---|---|---|
| 22 ayar altın | 916 | 9,16 g |
| 18 ayar altın | 750 | 7,5 g |
| 14 ayar altın | 585 | 5,85 g |
Kaynak: British Hallmarking Council, Guidance on Fineness Description (s. 2: 916/22ct, 750/18ct, 585/14ct).
İşçilik ve bozdurma fiyatı
Bilezik satın alırken ödenen fiyat, altın değerine ek olarak işçilik içerir. İşçilik modele, üretim yöntemine ve satıcıya göre değişir ve genellikle gram başına ya da toplam tutarın yüzdesi olarak ifade edilir. Bileziği bozdururken ise işletmeler çoğunlukla yalnızca altın içeriğine göre fiyat verir ve işçilik geri ödenmez. Bu nedenle hesaplayıcının verdiği teorik değer, alış fiyatının altında, bozdurma teklifinin ise genellikle üzerinde kalır.
Doğru ağırlığı bilmek
Hesap için bileziğin net altın ağırlığı gerekir. Faturada yazan ağırlık en güvenilir bilgidir. Taşlı, mineli veya başka metal parçalar içeren takılarda tartılan ağırlığın tamamı altın değildir; böyle durumlarda sonuç gerçek altın içeriğinden yüksek çıkar. Ayar damgası, ürünün üzerinde 916, 750 veya 585 gibi milyem değeriyle de yazılmış olabilir.
Aynı ağırlıkta farklı ayarlar
10 gramlık iki bilezik düşünün. 18 ayar, 750 milyem ürün 7,5 gram saf altın içerir; 14 ayar, 585 milyem ürün ise 5,85 gram saf altın içerir. Brüt ağırlıkları aynı olsa da saf altın miktarları 1,65 gram farklıdır. Saf gram fiyatını örnek olarak 4.000 TL seçerseniz teorik değerler sırasıyla 30.000 TL ve 23.400 TL olur. Bu örnekte işçilik, taş, vergi ve işletmenin makası hesaba katılmamıştır. Rakamlar güncel altın fiyatı değil, saflık farkının etkisini gösteren matematiksel örnektir.
Teklifleri karşılaştırırken
İki bileziği yalnızca toplam fiyatlarıyla karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Önce net metal ağırlığını, ayarı ve işlem yönünü eşitleyin. Aynı teorik altın değerine sahip iki üründe işçilik farklı olabilir; bu farkı ürünün satın alma bedelinden teorik değeri çıkararak ayrıca inceleyebilirsiniz. Çıkan tutarın tamamını kesin işçilik bedeli saymayın: teklif makas veya başka bedeller de içerebilir. Satıcıdan altın, işçilik ve diğer masrafların ayrı yazıldığı bir açıklama isteyin.
Bozdurma için hesap yaparken gelecekteki alış fiyatını veya satın aldığınız günün satış fiyatını kullanmayın. Elinizdeki bileziğin mevcut durumu, net ağırlığı ve güncel alış teklifi önemlidir. Hesaplayıcı, girilen ağırlık ve saflığın doğruluğunu fiziksel olarak denetleyemez. Ayar ya da ağırlık belirsizse bir değer uydurmak yerine ürünün ölçülmesini sağlayın. Sonuçtaki saf gram miktarı ile faturanızdaki tanımı birlikte saklamak daha sonra aynı ürünü yeniden hesaplamanızı kolaylaştırır.
Gram fiyatını nereden alırım?
Bankanızın veya kuyumcunuzun ilan ettiği 24 ayar gram altın fiyatını girebilirsiniz. Bu fiyat genellikle 995 milyem içindir; formdaki saflık seçimi bunu saf altın fiyatına çevirir. Otomatik fiyat açıksa ve alan boş bırakılırsa, vadeli altın verisinden hesaplanan teorik saf altın gram fiyatı kullanılır ve kullanılan verinin zamanı gösterilir.
