ROI neyi ölçer?
Yatırım getirisi (ROI, return on investment), yatırdığınız her 1 liraya karşılık ne kadar kazandığınızı veya kaybettiğinizi gösterir. Yatırımın size geri verdiği her şeyi, size maliyetiyle karşılaştırır. Sonuç yüzde olduğu için farklı büyüklükteki yatırımları karşılaştırmanızı sağlar: 100.000 TL'de 30.000 TL kazanç ile 10.000 TL'de 3.000 TL kazanç aynı %30 getiridir.
Geri dönen tutar = son değer + elde edilen gelir − ödenen giderler
Net kâr = geri dönen tutar − yatırılan tutar
ROI = net kâr ÷ yatırılan tutar × 100
Son değer, yatırımın bugünkü değeri ya da sattığınızda elinize geçen tutardır. Gelir, elde tuttuğunuz süre boyunca aldığınız temettü, faiz veya kira gibi nakit girişlerdir. Giderler ise son değerden zaten düşülmemiş komisyon, saklama ücreti ve ödediğiniz vergilerdir. Hesaplayıcıdaki para birimi yalnızca tutarların birimidir; kur dönüşümü yapılmaz.
Örnek hesap
100.000 TL yatırdığınızı ve iki yıl sonra yatırımın değerinin 130.000 TL olduğunu düşünelim:
- Net kâr: 130.000 − 100.000 = 30.000 TL
- ROI: 30.000 ÷ 100.000 = %30,00
- Yıllık getiri: (130.000 ÷ 100.000)1 ÷ 2 − 1 ≈ %14,02
Aynı sürede 5.000 TL temettü aldığınızı ve 1.000 TL komisyon ödediğinizi ekleyelim. Geri dönen tutar 130.000 + 5.000 − 1.000 = 134.000 TL, net kâr 34.000 TL ve ROI %34,00 olur; iki yıllık sürede bu, yıllık yaklaşık %15,76 getiridir. Geliri yazmamak temettü ödeyen bir yatırımı olduğundan kötü, giderleri yazmamak ise her yatırımı olduğundan iyi gösterir.
Yıllık getiri neden önemli?
ROI süreyi hesaba katmaz. %30 kazanç bir yılda çok iyi, on yılda ise sınırlı bir sonuçtur. Yıllık getiri, toplam sonucu aynı sonuca götüren sabit yıllık orana çevirir; böylece farklı sürelerde tutulmuş yatırımları karşılaştırabilirsiniz:
Yıllık getiri = (geri dönen tutar ÷ yatırılan tutar)1 ÷ yıl − 1
Süre kesirli olabilir; on sekiz ay için 1,5 yıl yazabilirsiniz. Yalnızca toplam ROI'yi görmek istiyorsanız süreyi boş bırakın. Yıllık getiri, bileşik yıllık büyüme oranıyla aynı büyüklüktür; yıllara göre değerini CAGR hesaplama sayfasında görebilirsiniz.
Zarar durumu
100.000 TL'lik yatırımdan üç yıl sonra 85.000 TL geri dönmüşse net sonuç −15.000 TL, ROI −%15,00 ve yıllık getiri yaklaşık −%5,27'dir. Zararı telafi etmek için daha büyük bir kazanç gerekir: %15'lik düşüşten sonra yalnızca başlangıç noktasına dönmek için yaklaşık %17,6 kazanmanız gerekir. Giderleriniz geri dönen her şeyden büyükse geri dönen tutar negatif olur ve yıllık getiri hesaplanamaz.
ROI'nin sınırları
- ROI, başta tek seferde yatırılan bir tutarı varsayar. Arada para eklediyseniz veya çektiyseniz bu nakit akışlarının zamanlaması önemlidir ve basit ROI yanıltabilir; her alımı ayrı izlemek için ortalama maliyet hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
- Sonuç nominaldir. Enflasyon düşülmez; pozitif bir ROI bile satın alma gücü kaybı anlamına gelebilir. Aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırmak için enflasyon hesaplayıcısını kullanın.
- Vergiler yalnızca gider olarak girerseniz hesaba katılır. Hisse, fon ve mevduat getirilerindeki stopaj ve beyan kuralları ürüne göre değişir.
- Geçmiş getiri gelecek için tahmin değildir. Bu sayfa herhangi bir yatırımı önermez ve yatırım danışmanlığı değildir.
