Ortalama maliyet nasıl hesaplanır?
Aynı varlığı farklı zamanlarda farklı fiyatlardan aldığınızda, elinizdeki adedin ortalama maliyeti toplam harcamanın toplam adede bölünmesiyle bulunur. Alış komisyonu maliyete eklenir.
Ortalama maliyet = Σ (adet × fiyat + komisyon) ÷ toplam adet
Örnek: iki alış
Önce 100 adedi 40 TL'den, sonra 50 adedi 52,50 TL'den aldığınızı düşünelim (komisyon yok):
- Toplam maliyet: 100 × 40 + 50 × 52,50 = 4.000 + 2.625 = 6.625 TL
- Toplam adet: 150
- Ortalama maliyet: 6.625 ÷ 150 ≈ 44,17 TL
Fiyat 44,17 TL'nin üzerindeyse pozisyon kârdadır. Bu fiyata başabaş (kâr-zarar sıfır) fiyatı denir.
Satış ortalama maliyeti değiştirir mi?
Hayır. Satış yapıldığında satılan adet, ortalama maliyetle düşülür ve aradaki fark gerçekleşen kâr veya zarar olur. Kalan adedin ortalama maliyeti aynı kalır. Yukarıdaki örnekte 60 adedi 55 TL'den satarsanız satış geliri 3.300 TL, satılan adedin maliyeti 60 × 44,17 = 2.650 TL, gerçekleşen kâr yaklaşık 650 TL olur; kalan 90 adedin ortalama maliyeti 44,17 TL olarak kalır. Satış komisyonu, gerçekleşen kârdan düşülür.
Hesaplayıcıyı kullanma
Her satıra işlem türünü (alış veya satış), adedi, fiyatı ve varsa komisyonu girin; işlemleri kronolojik sırayla yazın. Boş bıraktığınız satırlar yok sayılır. Güncel fiyatı girerseniz kalan adedin değerini ve gerçekleşmemiş kâr/zararı da görürsünüz. Eldeki adedi aşan bir satış girilirse hesaplayıcı ilgili satırda uyarı verir.
Bu hesap, Numfolio'daki işlem defterinin kullandığı kuralla aynıdır. Hisse, altın, döviz veya kripto gibi farklı varlıklar için de kullanılabilir; yeter ki alışlar aynı varlığa ait olsun ve aynı para biriminde girilsin.
Komisyonlu alış ve satış örneği
100 adedi 20 TL birim fiyatla ve 10 TL alış komisyonuyla aldığınızda maliyet bazı 2.010 TL, ortalama maliyet 20,10 TL olur. Daha sonra 40 adedi 25 TL'den ve 5 TL satış komisyonuyla satarsanız net satış geliri 995 TL'dir. Satılan adedin maliyeti 40 × 20,10 = 804 TL olduğundan gerçekleşen kâr 191 TL olur. Kalan 60 adedin maliyet bazı 1.206 TL, ortalama maliyeti yine 20,10 TL'dir. Satış komisyonunu ikinci kez kalan pozisyonun maliyetine eklemeyin.
Gerçekleşen ve gerçekleşmemiş kazanç
Aynı örnekte kalan 60 adet için güncel fiyat 22 TL girerseniz güncel değer 1.320 TL, gerçekleşmemiş kâr 114 TL olur. Satıştan gelen 191 TL gerçekleşen kazançtır; elde tutulan miktarın 114 TL'lik farkı ise satış yapılmadan değişebilir. Bu iki değer farklı kapsamları ölçer. Güncel fiyatı değiştirmek geçmiş satışın gerçekleşen kârını değiştirmez. Güncel fiyatı boş bıraktığınızda işlem maliyetleri ve geçmiş satışlar hesaplanır, kalan pozisyonun piyasa değeri için sonuç üretilmez.
İşlem sırası neden önemlidir?
Hesaplayıcı satırları yukarıdan aşağıya işler. İlk alıştan önce satış yazmak veya o tarihte elde olmayan miktarı satmak geçersizdir. Önce bir alış, sonra satış, ardından yeni alış varsa yeni alış kalan pozisyonun maliyetiyle birleştirilir. Bütün alışları başa, satışları sona taşımak geçmiş satışın maliyetini değiştirebilir. Bu nedenle gerçek tarih sırasını koruyun; hesapta kullanılmayan boş satırları işlem gibi değerlendirmeyin. Her satışta kalan miktarı kontrol etmek veri giriş hatalarını erken fark etmenizi sağlar.
Farklı varlıkları veya para birimlerini tek maliyet hesabında karıştırmayın. Aynı sembolün farklı para birimleriyle alınması durumunda tutarların önce ortak bir para birimine çevrilmesi gerekir. Bu araç bedelsiz pay değişimi, bölünme veya kurumsal işlem düzeltmesini kendiliğinden yapmaz. Böyle bir olay varsa adet ve maliyet kayıtlarını uygun biçimde düzenleyip belgeleyin. Sonuç bir yatırım önerisi değil, yazdığınız hareketlerin maliyet hesabıdır.
Neden önemli?
Ortalama maliyet, hangi fiyatta kâra geçtiğinizi gösterir ve alım-satım kararlarında referans noktasıdır. Düşen fiyattan ek alım yapmak ortalama maliyeti düşürür, ancak toplam riski de artırır. Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir.
